حجتالاسلام والمسلمین مسعود سلمهای مدیر مرکز آموزشهای تخصصی تبلیغ در گفتوگو با خبرنگار خبرگزاری «حوزه» با تأکید بر اینکه تبلیغ باید یکی از ارکان اصلی تربیت طلبه باشد، اظهار کرد: تحول واقعی در حوزه زمانی محقق میشود که طلبه از سالهای نخست طلبگی، خود را صرفاً دانشآموز متون دینی و مباحث علمی نداند، بلکه برای هدایت، اقناع، ارتباط با مردم و حل مسائل فکری و معنوی جامعه تربیت شود.
اهمیت تربیت مبلغ
مدیر مرکز آموزشهای تخصصی تبلیغ ادامه داد: یکی از ارکان اصلی تربیت طلبه باید «تربیت مبلغ» باشد. قرآن به خوبی جایگاه مبلغ دینی را بیان کرده و می فرماید: «وَ مَنْ أَحْسَنُ قَوْلًا مِمَّنْ دَعَا إِلَی اللَّهِ وَعَمِلَ صَالِحًا وَقَالَ إِنَّنِی مِنَ الْمُسْلِمِینَ»؛ «و خوش گفتارتر از کسی که به سوی خدا دعوت کند و کار شایسته انجام دهد و گوید: من از تسلیم شدگان [در برابر فرمان ها و احکام خدا] هستم، کیست؟»
وی افزود: طلبه باید از همان سالهای نخست طلبگی احساس کند که هدف او صرفاً علمآموزی، دانستن متون دین و فراگیری مباحث علمی نیست، بلکه باید برای هدایت و اقناع مخاطب، برقراری ارتباط با مردم و حل مسائل فکری و معنوی جامعه آماده شود.
ویژگیهای مبلغ موفق
مدیر مرکز آموزشهای تخصصی تبلیغ تصریح کرد: طلبهای که تنها به دنبال محفوظات فقهی و کلامی باشد، نمیتواند نیازهای جامعه را پاسخ دهد؛ از این رو باید مخاطب خود را بهدرستی بشناسد، زبان نسل جدید را بفهمد، شبهات را تشخیص دهد، مسائل اجتماعی را بشناسد و بتواند پیام دین را که از متون دینی فراگرفته است، متناسب با اقتضائات مخاطب به او منتقل کند.
مدیر مرکز آموزشهای تخصصی تبلیغ خاطرنشان کرد: طلبه باید یک موضوع فقهی یا یک بحث کلامی، فلسفی و اخلاقی را از کتاب بیرون بیاورد و در متن جامعه ببیند نیاز مردم چیست و چگونه میتواند پاسخگوی آن نیاز باشد.
طلبه باید دانش حوزوی را برای زبان مردم ترجمه کند
حجتالاسلام والمسلمین سلمهای با تأکید بر ضرورت توجه به مهارت انتقال دانش دینی اظهار کرد: طلبه به گونهای تربیت شود که هم دروس را بهخوبی بفهمد، هم درست استدلال کند و هم بتواند استدلالی را که بهدرستی فهمیده، به زبان مردم تبدیل کند. کما این که پیامبران الهی که بزرگ ترین مبلغان دین به شمار می روند این گونه عمل می کرده اند. پیامبر اکرم ص میفرمایند: «إِنَّا مَعَاشِرَ اَلْأَنْبِیَاءِ أُمِرْنَا أَنْ نُکَلِّمَ اَلنَّاسَ عَلَی قَدْرِ عُقُولِهِمْ؛ ما پیامبران مأمور شدهایم تا با مردم به قدر فکر و عقل آنها سخن بگوییم.»
وی با اشاره به تجربه ارتباط با مخاطبان جوان افزود: گاهی ممکن است طلبه مسئلهای شرعی را با ادبیات تخصصی حوزه برای فردی بیان کند؛ حتی ممکن است مخاطب او دانشآموخته دانشگاه باشد، معلم یا فردی فرهنگی باشد، اما در پایان بگوید متوجه نشدم چه پاسخی دادید و بخواهد موضوع به زبان سادهتری توضیح داده شود. بنابراین طلبه باید بتواند با روشهای ارتباطی نسل امروز آشنا شود تا مخاطب نیز بتواند محتوای دینی و استدلال او را بفهمد.
استاد حوزه علمیه قم تصریح کرد: اگر طلبه دروس حوزوی را به بهترین شکل بخواند، اما نتواند با نوجوان، خانواده، دانشجویان و مخاطبان فضای مجازی ارتباط برقرار کند، در رسیدن به یک فهم مشترک با آنان موفق نخواهد بود و قطعاً بخشی از رسالت حوزوی او بر زمین میماند.
«تبلیغ» در متن زندگی مردم حضور داشته باشد
حجتالاسلام والمسلمین سلمهای در ادامه و در پاسخ به این پرسش که اگر برای طلبه نسل جدید بخواهیم یک جمله را به عنوان «درس اول سال تحصیلی» از میراث رهبر شهید انقلاب انتخاب کنیم، چه جملهای خواهد بود، با اشاره به تأکیدات امام شهید بر مسئله تبلیغ گفت: اگر به موضوع تبلیغ نپردازیم، به آن پی نبریم و آن را به عنوان یک اولویت در حوزه نبینیم، گرفتار استحاله فرهنگی خواهیم شد. طلبه باید برای مردم و در میان مردم زندگی کند و زبان هدایت نسل خودش را پیدا کند تا بتواند آنان را به سمت آموزههای دین هدایت کند.
مدیر مرکز آموزشهای تخصصی تبلیغ افزود: تبلیغ در نگاه رهبر شهید انقلاب صرفاً سخنرانی کردن نیست؛ «تبلیغ یعنی حضور اقناعی دین در متن زندگی».
وی با اشاره به شرایط فکری و اجتماعی نسل امروز اظهار کرد: طلبه امروز با نسلی مواجه است که پرسشها و شبهات خود را در مدرسه، دانشگاه، شبکههای اجتماعی و فضای مجازی مطرح میکند و این پرسشها ذهن او را درگیر مسائل مختلف میسازد و اگر نتواند در این میدان حضور فکری، اخلاقی و معنوی داشته باشد و پاسخگوی این مسائل باشد، این فضا در اختیار دشمنان نظام و انقلاب قرار خواهد گرفت و آنان میتوانند ذهنها را با خود همراه کنند؛ همچنان که امروز بخشی از جامعه گرفتار چنین وضعیتی شده است. در چنین شرایطی ابتدا باید مردم و مسائل آنان را شناخت، زبانشان را پیدا کرد و سپس از جایگاه دین با آنان سخن گفت.
تحول آموزشی؛ از دینشناسی علمی تا مخاطبشناسی
این استاد حوزه علمیه قم در ادامه بر ضرورت نگاه تبلیغی به آموزشهای حوزوی تأکید کرد و گفت: نخستین مؤلفه، «دینشناسی علمی همراه با مخاطبشناسی» است. مبلغ نمیتواند بدون سرمایه علمی وارد میدان شود؛ علم زمانی به هدایت تبدیل میشود که طلبه میدان، مخاطب و نیاز او را نیز بشناسد.
مدیر مرکز آموزشهای تخصصی تبلیغ اظهار کرد: در هر جامعه ای به لحاظ فکری و اعتقادی، باورهای متفاوتی در میان مردم وجود دارد، مبلغ موفق مبلغی است که با شناخت کامل وارد میدان شود. علی علیه السلام قبل از آغاز جنگ نهروان زمانی که به قصد هدایت خوارج راهی اردوگاه دشمن شد، از خوارج خواستند که به دو دسته تقسیم شوند فرمودند «أَ کُلُّکُمْ شَهِدَ مَعَنَا صِفِّینَ؟» آیا همه شما در جنگ صفّین بودید؟ «فَقَالُوا مِنَّا مَنْ شَهِدَ وَ مِنَّا مَنْ لَمْ یَشْهَدْ». گفتند: بعضی بودیم و بعضی حضور نداشتیم. فرمود: «فَامْتَازُوا فِرْقَتَیْنِ فَلْیَکُنْ مَنْ شَهِدَ صِفِّینَ فِرْقَةً وَ مَنْ لَمْ یَشْهَدْهَا فِرْقَةً حَتَّی أُکَلِّمَ کُلًّا مِنْکُمْ بِکَلَامِهِ»؛ فرمودند: به دو گروه تقسیم شوید، تا متناسب با هر کدام سخن بگویم.» یعنی همین که مخاطبان از جهت فکر اندک تفاوتی با هم پیدا می کنند حضرت بر اساس شناختی که از مخاطب دارند آنها را به دو دسته تقسیم می کنند و برای هر گروه جدا گانه سخن می گویند.
حجتالاسلام والمسلمین سلمهای ادامه داد: در کنار فقه، اصول، فلسفه و اخلاق، مهارت شناخت مخاطب و مسائل جامعه باید بهطور جدی مورد توجه قرار گیرد.
علم بدون تهذیب، به الگوی موفق تبلیغ تبدیل نمیشود
مدیر مرکز آموزشهای تخصصی تبلیغ، دومین مؤلفه را «پیوند علم و تهذیب» دانست و تصریح کرد: مبلغ، پیش از آنکه با زبان خود تبلیغ کند، باید با رفتار خود تبلیغ کند. مردم پیش از آنکه صرفاً به دانستههای طلبه توجه کنند، به صداقت، اخلاق، تواضع، مردمی بودن و سبک زندگی او نگاه میکنند. اگر طلبه از این ویژگیها برخوردار باشد، میتواند در عرصه تبلیغ موفق باشد.
مبلغ باید مسائل واقعی جامعه را دقیق بشناسد
حجتالاسلام والمسلمین سلمهای، «مسئلهشناسی اجتماعی» را سومین مؤلفه مهم در تربیت مبلغ عنوان کرد و گفت: مبلغ باید بداند مردم امروز درباره چه موضوعاتی دغدغه دارند و درباره چه مسائلی فکر میکنند.
وی در تشریح این مسائل به موضوعاتی همچون طلاق، فرزندآوری، تربیت فرزند، آسیبهای فضای مجازی، هویت نوجوان، معنای زندگی، عدالت، مسائل اقتصادی و شبهات اعتقادی اشاره کرد و افزود: طلبه هرگاه درباره این موضوعات سخن میگوید، باید موضوع را بهدرستی بشناسد و درباره آن مطالعه کرده باشد، نه اینکه تنها اطلاعاتی کلی داشته باشد و به صورت کلی سخن بگوید.
این استاد حوزه علمیه قم خاطرنشان کرد: با اطلاعات سطحی و کلی نمیتوان پاسخگوی جامعه بود و طلبه باید حتماً از مهارت مسئلهشناسی برخوردار باشد.
تبلیغ امروز بیش از همیشه به گفتوگو و اقناع نیاز دارد
وی «گفتوگو و اقناع» را چهارمین مؤلفه ضروری برای مبلغ دانست و اظهار کرد: تبلیغ امروز بیش از هر زمان دیگری به گفتوگو و اقناع نسل جدید نیازمند است. اینگونه نیست که مخاطب الزاماً با حضور در یک سخنرانی قانع شود؛ طلبه باید شنونده خوبی باشد، سخن مخاطب را درست بفهمد، از موضع او آگاه شود و سپس پاسخ درخور، اقناعی و متناسب ارائه کند. به همین دلیل، مهارت گفتوگو باید در کنار مهارت سخنرانی قرار گیرد تا هم سخنرانیها و هم گفتوگوهای طلبه با مخاطب، از قدرت اقناع برخوردار باشد.
منبر فقط مسجد و هیأت نیست
مدیر مرکز آموزشهای تخصصی تبلیغ، پنجمین مؤلفه را «استفاده هوشمندانه از رسانه و فناوریهای نوین» عنوان کرد و گفت: امروز منبر فقط مسجد یا هیأت نیست. طلبه ممکن است در مسجد، هیأت یا حسینیه برای جمعی سخنرانی کند و حدود ۵۰ نفر مخاطب داشته باشد؛ اما ممکن است تصویری یا محتوایی که در فضای مجازی تولید میکند، هزاران بار دیده یا بازنشر شود و اثرگذاری بیشتری داشته باشد.
حجتالاسلام والمسلمین سلمهای خاطرنشان کرد: طلبه علاوه بر سواد دینی باید سواد رسانهای و شناخت رسانههای نوین را نیز داشته باشد، فضاهای جدید تبلیغی را بشناسد و بتواند پیام دین را در قالبهای مختلف ارائه کند تا اثرگذار باشد.
نگاه جهانی به تبلیغ
وی بر ضرورت داشتن «نگاه جهانی به تبلیغ» تأکید کرد و گفت: مخاطب امروز حوزه نباید تنها به روستا، شهر یا مرکز استان محدود باشد؛ این افق باید فراتر از این محدودهها تعریف شود.
استاد حوزه علمیه قم افزود: انقلاب اسلامی و اندیشه اسلامی امروز با پرسشهای جهانی و نیز اقبال جهانی مواجه است. بهویژه در شرایطی که به تعبیر وی تقابل حق و باطل و تقابل جبهه کفر و استکبار با جبهه حق در برابر چشم جهانیان قرار گرفته و نگاهها متوجه ایران است، بهخصوص با شهادت رهبر انقلاب، توجه جهانی به ایران افزایش یافته است.
حجتالاسلام والمسلمین سلمهای اظهار کرد: مبلغان باید بتوانند با انسان معاصر در هر نقطه از جهان، حتی خارج از مرزهای ایران، ارتباط برقرار کرده و وارد گفتوگو شوند و پیام انقلاب اسلامی را که یک انقلاب جهانی است، به سراسر عالم منتقل کنند.
انتهای پیام
نظر شما